Czym jest refluks?Refluks żołądkowo-przełykowy (ang. gastroesophageal reflux disease – GERD) to zarzucanie treści żołądkowej do przełyku powodujące pogorszenie jakości życia chorych i (lub) uszkodzenie nabłonka przełyku. Choroba refluksowa przełyku (GERD) zalicza się do jednej z najczęstszych chorób przewodu pokarmowego w krajach wysoko rozwiniętych. Zarzucanie treści żołądkowej do przełyku obserwuje się u wielu osób, zwłaszcza po spożyciu obfitego, tłustego posiłku lub po wypiciu wina. Jeśli zjawisko występuje rzadko, epizody refluksu są krótkie, przewód pokarmowy z zarzucanej treści jest szybko oczyszczany i nie występują dolegliwości; mówimy wówczas o refluksie fizjologicznym. Na napięcie przełyku wpływa wiele czynników, leki, choroby tkanki łącznej, ciąża, otyłość, a także uszkodzenie mechanizmów obronnych przełyku, zabieg operacyjny żołądka, napoje np. kawa naturalna, alkohol, palenie tytoniu. W przypadku tej choroby zależność “dieta a refluks” jest bardzo istotna, tak samo jak zmiana stylu życia i refluksu – przełykoweZgagaNieprzyjemny zapach z ustNudnościWymiotyBóle nadbrzuszaKwaśne odbijanieUczucie pełności w nadbrzuszuZaburzenia połykania – dysfagiaBolesne połykanie – odynofagiaUczucie cofnięcia się refluksu – pozaprzekłykoweKołatanie sercaPrzewlekły kaszelŚwiszczący oddechChrypkaChrząkanieBezdech nocnyPróchnicaZapalenie dziąsełRefluks – co nasila objawy?Jest kilka sytuacji, w których objawy refluksu mogą się nasilać. Należą do nich :Aktywność fizyczna – szczególnie narażeni na nasilone objawy refluksu jesteśmy gdy mamy do czynienia z ćwiczeniami wymagającymi intensywnego skakania, odwracania się do góry nogami czy schylania. Dotyczy to też wykonywania ćwiczeń w pozycji leżącej. Objawy mogą się również nasilać podczas ćwiczeń z wykorzystaniem dużych ciężarów. Nie musisz całkowicie rezygnować z aktywności fizycznej przy refluksie, ale dostosuj ją do swoich możliwości. Umiarkowana aktywność fizyczna przyniesie Ci zdecydowane korzyści. Warto zdecydować się na ruch w postaci szybkiego marszu, długich spacerów, pływania czy jazdy na rowerze. Regularną aktywność fizyczną zaleca się szczególnie osobom z nadmierną masą leżąca – objawy refluksu mogą nasilać się podczas zbyt długiego przebywania w pozycji leżącej, czyli np. podczas snu. Jeśli tak dzieje się w Twoim przypadku, warto podłożyć pod głowę kilka dodatkowych poduszek i spać spokojniej w pozycji się – tutaj mamy do czynienia z odwróceniem do góry nogami naszego przewodu pokarmowego. Cała treść pokarmowa ma wtedy większe szanse przelać się do przełyku. Jest to kłopotliwe w sytuacjach takich jak: praktyka jogi, rozciąganie się czy – w szczególności skumulowana w okolicy brzucha (czyli tzw. otyłość brzuszna) jest istotnym czynnikiem nasilającym objawy choroby refleksowej. Tłuszcz gromadzący się wokół jamy brzusznej powoduje nacisk na żołądek co zwiększa ryzyko wystąpienia refluksu a także krótkiego epizodu bólowego. W ramach profilaktyki refluksowej (i nie tylko) warto kontrolować swoją masę i duże posiłki jedzone na szybko – wszystkie trzy elementy mają znaczenie. Spożywanie dużych, obfitych posiłków powoduje częstsze nasilenie objawów refleksu. Jeśli dodatkowo posiłki te są obfite w tłuszcz, objawy zwiększają na swojej sile. W przypadku choroby refleksowej zaleca się spożycie 4-6 mniejszych posiłków, jedzonych na spokojnie. Podczas szybkiego spożycia posiłku połykamy większą ilość powietrza, co wpływa na wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego i przyczynia się do powstawania objawów tytoniu – palenie powoduje upośledzenie oczyszczania przełyku, zmniejsza napięcie w dolnym zwieraczu przełyku i przyczynia się do nasilenia refluksu. Osobom cierpiącym na tę dolegliwość zaleca się całkowitą rezygnację z palenia pierwszej fazie choroby stosowane jest leczenie zachowawcze, polegające na modyfikacji stylu życia i stosowaniu diety eliminującej objawy. U wielu chorych, np. w drugiej fazie choroby niezbędne jest leczenie farmakologiczne lekami zmniejszającymi wydzielanie żołądkowe, blokującymi receptory histaminowe, działającymi neutralizująco i osłaniająco na żołądek. Czasem zachodzi konieczność leczenia chirurgicznego, operacja wykonywana jest wówczas, kiedy leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne. Np. chorzy z nocną zgagą i przepukliną rozworu przełykowego przepony, a także u których zarzucana do przełyku treść żołądkowa zawiera przy refluksie powinna być łatwo strawna z ograniczeniem substancji pobudzających wydzielanie soku żołądkowego. Posiłki należy spożywać częściej, 4-6 razy dziennie, niewielkie objętościowo, o stałych porach. Posiłki obfite rozciągają żołądek, powodując jednocześnie osłabienie napięcia dolnego zwieracza przełyku. Zwiększa się ilość krótkotrwałych relaksacji zwieracza i zarzucanie treści żołądkowej do łatwo strawna z ograniczeniem substancji pobudzających wydzielanie soku żołądkowegoPrawidłowa dieta przy refluksie to dieta łatwo strawna z ograniczoną ilością produktów i potraw działających pobudzająco na czynność wydzielniczą żołądka. Zaliczamy do nich: mocne rosoły, buliony, esencjonalne wywary warzywne, grzybowe, galarety, wody gazowane, kwaśne napoje, nierozcieńczone soki z owoców i warzyw, napoje alkoholowe, kawa naturalna, mocna herbata, produkty marynowane, wędzone, potrawy pikantne, słone, smażone, pieczone, ostre przyprawy. Ilość białka w diecie należy zwiększyć do 1,2g/kg nmc. Białko pełnowartościowe z mleka, twarogu, jaj, drobiu, ryb, mięsa wiąże nadmiar kwasu solnego. Niewskazane jest jednak mleko w większych ilościach niż 0,7-1l/d, ponieważ mleko początkowo osłania błonę śluzową żołądka, łagodzi ból, a po wchłonięciu zawarty w mleku wapń wpływa na zwiększenie wydzielania gastryny, która działa pobudzająco na czynność wydzielniczą wykazują zdolność hamowania wydzielania kwasu solnego, zmniejszają równocześnie motorykę żołądka. W diecie należy uwzględnić tłuszcze roślinne, które zmniejszają stężenie cholesterolu. Tłuszcze pokrywają w 30% dobowe zapotrzebowanie energetyczne. Do produktów hamujących wydzielanie żołądkowe oprócz tłuszczów należą słabe roztwory cukru, natomiast ograniczeniu podlega błonnik pokarmowy, należy więc z diety wykluczyć pieczywo razowe, grube kasze oraz surowe owoce i diety wyklucza się produkty trudno strawne, wzdymające, ostro przyprawione. Posiłki należy spożywać regularnie, o jednakowych porach dnia w niewielkiej objętości, 4-6 razy dziennie. Ważna jest temperatura potraw – nie powinny one być zbyt gorąca ani zbyt zimne. Umiarkowana temperatura posiłków chroni przed przekrwieniem błony śluzowej żołądka. Dieta powinna być dostosowana indywidualnie dla każdego chorego. Należy uwzględnić obserwację pacjenta i wykluczyć te pokarmy, które wywołują i nasilają przyrządza się metodą gotowania w wodzie, na parze, duszenie bez obsmażania na tłuszczu lub pieczenie w folii. Tłuszcz dodaje się do gotowych potraw. Zupy i sosy podprawia się zawiesiną z mąki i śmietanki lub mąki i mleka. Zastosowanie w tej diecie będą miały zupy przecierane. Warzywa i owoce należy podawać gotowane w postaci rozdrobionej. Soki owocowo-warzywne powinny być rozcieńczone, najlepiej mlekiem. Niewskazane są ciasta zarabiane na stolnicy oraz potrawy smażone i pieczone w sposób a refluks – Produkty zalecane:Zboża: pieczywo pszenne, graham, mąka pszenna, kasza manna, kasza kuskus, kasza jęczmienna perłowa, płatki owsiane błyskawiczne, ryż biały, ryż basmati, ryż jaśminowy, drobny makaron chude mleko (do 2% tłuszczu), chudy twaróg, półtłusty twaróg, jogurt naturalny, serek homogenizowany, maślanka, kefir, mozzarella light, ser kozi, jaja gotowane na miękko, w koszulce, omlety, jajecznica na chude: wołowina, cielęcina, kurczak, indyk, chuda wieprzowina w ograniczonej chude: słodkowodne (np. leszcz, okoń, sandacz), morskie (np. dorsz, morszczuk, sola), ryby tłuste słodkowodne i morskie w ograniczonych chude wieprzowe, drobiowe, owoce dobrze warzywa dobrze olej rzepakowy, oliwa z oliwek, kisiel, mus owocowy, biszkopty, dżemy bez pestek, miód, ciasto drożdżowe, woda niegazowana, rozcieńczone soki, bardzo słaby napar kawy/herbaty, herbaty ziołowe i łagodne, dobrze tolerowane np. bazylia, oregano, przygotowania: gotowanie, duszenie, pieczenie w folii, grillowanie (w ograniczonych ilościach).Dieta a refluks – Produkty przeciwskazane:Zboża: pieczywo żytnie, razowe, kasza gryczana, kasza pęczak, makaron pełnoziarnisty, ryż brązowy, mąka razowa, mąka tłuste mleko (3,2%), tłusty twaróg, sery żółte, sery topione, sery pleśniowe, ser feta, śmietana (powyżej 20% tłuszczu), jaja tłuste: wieprzowina, baranina, gęsi, tłuste wędliny, pasztet, konserwy mięsne i owoce cytrusowe, soki, wiśnie, śliwki, maliny, czereśnie, porzeczki, agrest, truskawki, owoce cebula, por, szczypiorek, czosnek, kapusta, brukselka, pomidory i przetwory z pomidorów, warzywa marynowane, grzyby, warzywa smażone, frytki, chipsy, placki smalec, czekolada, chałwa, torty, kremy, bita śmietana, pączki, lody śmietanowe, wyroby z ciasta mocna kawa i herbata, alkohol, nierozcieńczone soki owocowe, woda gazowana, kakao, napoje energetyzujące, sok papryka ostra, chili, curry, pieprz, musztarda, chrzan, kostki rosołowe,Sposób przygotowania: smażenie, smażenie w głębokim tłuszczu.