Wychodzę i widzę w Deli (bo tak nazywa się sklep ogólnospożywczy w USA) wszystkie polskie gazety i kolorowe magazyny jakie tylko istnieją. Na rogu Nassau Avenue i Manhattan Avenue wielki napis: "Restauracja Polonia", a tuż pod nim: "polecamy tanie i smaczne obiady domowe". Wszystko w języku polskim. Nie są to wyjątki w stolicy świata - Nowym Jorku. Greenpoint to mała Polska; sklepy spożywcze, studia kosmetyczne, sklepy z odzieżą, drogerie, bary mleczne, wykwintne restauracje, puby i kluby muzyczne. Większość organizacji polonijnych mieści się właśnie tutaj - w dzielnicy Brooklynu, dogodnie umiejscowionego "neighbourhood" ,bo tylko dwa przystanki metrem dzielą je od samego już centrum świata, jakim jest Manhattan. Greenpoint jest dziwny. Trzeba się do niego przyzwyczaić. Wygląda jak zapuszczona dzielnica z amerykańskich filmów gangsterskich, z żeliwnymi fasadami domów, drabinami przeciwpożarowymi i zniszczonymi budkami telefonicznymi. Do tego dochodzi polski akcent w tle, który nadaje tej dzielnicy charakter niepowtarzalny. Z Greenpointu albo się ucieka, albo się go kocha. Mieszkańcy dzielą się więc na tych, którzy muszą tu mieszkać i na tych, którzy chcą. Pierwsza grupa to ci, którzy przeżyli na słynnym GP więcej (czasem dużo więcej) niż 10 lat, a nauka języka angielskiego nigdy nie była ich mocną stroną. Mówi się tutaj w języku pol-english bardziej niż w samym polskim, czy w samym angielskim. Sklep jest na "kornerze", a nie na rogu, apteka to "farmacy", whisky jest zawsze "on the rocks", a nie z lodem, za mieszkanie nie płaci się czynszu, ale "rent", za pracę dostaje się czeki albo "kesz", po wódkę chodzi się do "likierstorów", a nie do monopolowych, a pizzę kupuje się na "slajsy", a nie na części. Przerwa w pracy to "lancz", który jest niezbędny, szczególnie wtedy, gdy dzień jest "bizi". W pracy nie ma się grafiku, tylko "skedżul", robotnicy to "konstrakterzy", którzy nieczęsto pracują na "skefrach", czyli rusztowaniach. Jeśli nie na "skefrach", to z pewnością na "szapach" (od słowa "shop", co w tym wypadku wcale nie oznacza sklepu, tylko warsztat, np. rzemieślniczy lub meblarski). Najbardziej zdumiał mnie jednak pewien rodak, który w polskim sklepie spożywczym poprosił o "jabłkowy orange juice". Zabawne, ale jak trafnie ukazujące głęboką (a jednak!) asymilację polskiego przeciętniaka w amerykańskiej rzeczywistości i jednocześnie znajomość kultury Stanów, być może nie do końca zrozumiałą, nie do końca dającą uchwycić się w znane nam pojęcia, a jednak coraz bardziej przychylną nam, Polakom. Każdy, kto choć przez chwilę pomieszkał w Stanach wie, że nie ma innego napoju (zimnego) na śniadanie, niż sok pomarańczowy. Jest to najpopularniejszy owocowy trunek mieszkańców Nowego Jorku. Dlaczego więc ogólnie każdy sok nie miałby być "orange juice"? Pani ekspedientka nie była zdziwiona, słysząc właśnie takie zamówienie (podobną fuzję językową widać na przykładzie Brooklyńskiego Mostu, który dla sporej części Polaków nie jest ani Brooklyn Bridge, ani Mostem Brooklyńskim właśnie, ale Brooklyn Most Bridżem…). Tak się mówi po angielsku na Greenpointcie. I nikomu to nie przeszkadza. Nie ma w czym. Na jednej z dwóch głównych ulic tej dzielnicy jest Polski Bank. Jest oddział PKO, w którym można dokonać transferu pieniędzy, są polskie agencje, w których załatwi się wszystko, od zamieszczenia ogłoszenia po wynajem mieszkania, poprzez wysłanie paczki do Polski, na kupnie biletu na koncert polskiego zespołu skończywszy. Po paru latach spędzonych w "Wielkim Jabłku" dość szybko zaczęłam mówić, że mam "bizi" dzień i że muszę "zrobić appointment" z lekarzem, a nie umówić się na wizytę. Tutaj jest po prostu taki kod komunikacyjny; kod Pol-englishu. Na Greenpointcie żyje się trochę po amerykańsku, ale pije się nadal po polsku. Żadna inna społeczność w NYC nie wymyśliła systemu, w którym czeki otrzymywane w pracy mogą być zamieniane na gotówkę w tzw. "Liquer stores". Sęk w tym, że "cashując" w takim sklepie trzeba min. 10 proc. całej sumy wydać na zakupy w tym właśnie sklepie. Im większy czek, tym większe "przymusowe", alkoholowe zakupy. Problem z wymienianiem gotówki w taki sposób wziął się oczywiście z nielegalnego statusu większości pracujących Polaków w Nowym Jorku. Żeby mieć konto w banku, trzeba mieć SS, numer socjalny, przyznawany tylko legalnym mieszkańcom miasta (parę lat temu jeszcze do "kupienia" na lewo, teraz już nie). Aby mieć SS (Social Security), trzeba mieć ważną wizę i pozwolenie na pracę, co tutaj jest jeszcze wciąż luksusem. Nikt jednak nie boi się władz emigracyjnych, które nie mają absolutnie nic wspólnego z nowojorską policją. Trzeba naprawdę zasłużyć sobie na zainteresowanie emigracyjnych służb, dokonując rozboju lub kradzieży. Nawet zwyczajne wylegitymowanie przez policjanta (które i tak nigdy nie dzieje się bez powodu) nie pociąga za sobą pytania o status i odpowiednie dokumenty z tym związane. Spać można spokojnie. Ale Greenpoint to też polska kultura. Grzesiu Frycz organizuje zloty polskich hip-hopowców, którzy dają koncerty (nie tylko dla Polonii) w klubie "Exit". Koncerty rockowych zespołów, kabaretony, wystawy fotograficzne polskich twórców - to wszystko tutaj jest. Polscy mieszkańcy NYC nie ograniczają się tylko do zapraszania artystów z Polski, ale sami tworzą. To na Greenpointcie w słynnym klubie "Europa" swoje pierwsze koncerty dawał dość już znany amerykańskim kręgom jazzowym pianista Bartek Hadala. To tutaj w roku 2007 z inicjatywy Polonii odbyła się pierwsza edycja festiwalu jazzowego: "East-West Jazz Festiwal". Długo by wyliczać. Polonia jest w Nowym Jorku widoczna i jest widoczna nie tylko na Brooklynie. Tak jak każda znacząca społeczność emigracyjna ma swój "Day Parade", czyli Paradę Pułaskiego (dobrze nam znaną z trzeciej części filmu "Sami Swoi"). Jest to iście polskie święto, z polską muzyką na żywo, z polskim jedzeniem do kupienia w kramikach wystawionych na Piątej Avenue. Miasto, które nigdy nie śpi, nie pozwala spać i Polakom. Ale czy można chcieć spać, mając świadomość, że mieszka się w centrum świata, w Wielkim Jabłku (Big Apple to symbol NYC)? Czy można spać, mając możliwość przechadzania się ulicami, którymi codziennie spacerują gwiazdy znane na cały świat? W NYC każdy może czuć się wyjątkowo. Jedno pytanie: za jaką cenę? W UK czujemy się z dala od domu, czujemy, na obczyźnie. To wciąż jednak Europa i niespełna trzy godziny lotu. Przysługują nam takie same prawa jak obywatelom UK. W USA takie rzeczy są po prostu niemożliwe, przynajmniej dla 40 proc. Polaków. Może dlatego Polonia w USA jest tak silna i tak sprawnie działająca, bardziej solidarna niż w UK; bo rodzinny dom jest za oceanem i powrót do niego wiąże się z opuszczeniem Stolicy Świata bez możliwości powrotu. Może, dlatego ten "dom" budują sobie tam, w mieście świateł i drapaczy chmur, w którym jedną część miasta z drugą łączy "Brooklyn Most Bridż", a co druga kasjerka w markecie ma na imię Kasia i bez cynizmu w słowiańskich oczach sprzeda nam upragniony "jabłkowy orandż dżus".